Do kiedy można cofnąć swobodnie
Do rozpoczęcia pierwszej rozprawy powód może cofnąć pozew bez zgody drugiej strony: wystarczy pismo do sądu. Sprawa podlega umorzeniu. Zasady zwrotu opłaty od pozwu zależą od tego, dlaczego i kiedy pozew cofnięto: przy cofnięciu przed wysłaniem odpisu pozwanemu zwracana jest cała opłata, a jeżeli cofnięcie następuje wskutek pojednania się stron w pierwszej instancji, sąd z urzędu zwraca całą opłatę niezależnie od etapu. W pozostałych sytuacjach wysokość zwrotu zależy od podstawy ustawowej i momentu cofnięcia: połowę opłaty sąd zwraca przy cofnięciu pozwu przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawę skierowano, a przy ugodzie lub mediacji obowiązują odrębne reguły.
Po rozpoczęciu rozprawy: potrzebna zgoda
Od pierwszej rozprawy cofnięcie wymaga zgody pozwanego. Logika jest prosta: pozwany mógł „wejść” w sprawę, żądać orzeczenia winy powoda albo w tej samej sprawie zgłosić własne żądanie rozwodu lub separacji (odrębny pozew rozwodowy ani pozew wzajemny w toku sprawy nie wchodzą w grę), i nie można mu jednostronnie odebrać rozstrzygnięcia. Przy realnym pojednaniu zgoda zwykle jest naturalna. Trzeba jednak pamiętać, że cofnięcie pozwu może wiązać się z obowiązkiem zwrotu pozwanemu poniesionych przez niego kosztów, na jego żądanie.
Zawieszenie zamiast cofnięcia
Sprawy małżeńskie znają dwa różne tryby zawieszenia. Pierwszy, „pojednawczy”: sąd zawiesza postępowanie, gdy nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa; podjęcie następuje na wniosek strony, nie wcześniej niż po trzech miesiącach od zawieszenia, a jeżeli wniosek nie zostanie zgłoszony w ciągu roku, sąd umarza postępowanie. Drugi to zawieszenie na zgodny wniosek obu stron, rządzące się ogólnymi regułami postępowania cywilnego (m.in. innym mechanizmem podjęcia i umorzenia po upływie ustawowego okresu). Oba dają parze czas bez zamykania drogi procesowej, ale mają odmienne terminy i skutki, dlatego wybór trybu warto omówić.
Skutki umorzenia
Umorzenie nie tworzy powagi rzeczy osądzonej: pozew o rozwód można wnieść ponownie w każdym czasie. Upadają natomiast udzielone w sprawie zabezpieczenia (np. alimentacyjne), o czym warto pamiętać, planując pojednanie „na próbę”.
Trzy momenty, trzy różne reguły
Skutki cofnięcia zależą od etapu. Do rozpoczęcia rozprawy pozew można cofnąć bez zgody pozwanego; sprawa jest umarzana. Po rozpoczęciu rozprawy potrzebna jest już zgoda drugiej strony, bo i ona ma interes w rozstrzygnięciu. Po wydaniu wyroku w pierwszej instancji cofnięcie bywa możliwe do prawomocności, ale również wymaga zgody pozwanego i podlega kontroli sądu. Sąd może uznać cofnięcie za niedopuszczalne, gdyby było sprzeczne z prawem, zasadami współżycia albo zmierzało do obejścia prawa; w sprawach rozwodowych bada się też, czy nie krzywdzi ono drugiej strony.
Koszty i szansa na pojednanie
Finansowo cofnięcie bywa łagodne: przy cofnięciu pozwu przed wysłaniem odpisu pozwanemu sąd zwraca całą opłatę, później zwrot jest częściowy, zgodnie z regułami ustawy o kosztach. Osobny mechanizm premiuje pojednanie: jeśli małżonkowie pogodzą się w pierwszej instancji, opłata od pozwu podlega zwrotowi w całości, a jeśli strony pojednają się przed zakończeniem postępowania apelacyjnego, sąd zwraca połowę opłaty od apelacji. Cofnięcie pozwu nie zamyka też drogi na przyszłość: pozew można złożyć ponownie, gdy rozkład pożycia okaże się jednak trwały. Zanim zdecydujesz, przeczytaj o wymaganiach z tekstu o trwałości rozkładu pożycia.
Co dzieje się z zabezpieczeniem i alimentami po cofnięciu pozwu
Cofnięcie pozwu o rozwód kończy sprawę, ale warto wiedzieć, co dzieje się z rozstrzygnięciami wydanymi na czas jej trwania. Jeżeli w toku sprawy sąd udzielił zabezpieczenia, na przykład ustalił alimenty na czas procesu albo uregulował kontakty z dzieckiem, to takie zabezpieczenie ma charakter tymczasowy i jest powiązane z toczącą się sprawą. Gdy postępowanie zostaje umorzone wskutek cofnięcia pozwu, zabezpieczenie co do zasady upada, bo nie ma już sprawy głównej, którą miało zabezpieczać. To ważne w praktyce: jeśli na czas rozwodu miałeś zapewnione alimenty na dzieci albo uregulowane kontakty, a sprawa się kończy, te tymczasowe rozwiązania przestają obowiązywać. Nie oznacza to jednak, że tracisz je bezpowrotnie. Roszczenia o alimenty na dzieci czy o uregulowanie kontaktów można dochodzić w osobnych sprawach, niezależnych od rozwodu, bo dotyczą one dobra dziecka, a nie samego rozwiązania małżeństwa. Dlatego przed cofnięciem pozwu warto przemyśleć, czy nie potrzebujesz utrzymać któregoś z tych rozstrzygnięć inną drogą. Jak działa zabezpieczenie na czas sprawy, opisujemy w tekście o zabezpieczeniu potrzeb rodziny na czas rozwodu.
Cofnąłem pozew, ale chcę wrócić do rozwodu
Cofnięcie pozwu i umorzenie sprawy nie zamykają drogi do rozwodu na zawsze. Jeśli po pojednaniu okaże się, że jednak nie da się uratować małżeństwa, można wnieść nowy pozew o rozwód. Umorzenie poprzedniej sprawy nie tworzy tu przeszkody, bo dotyczyło ono innego momentu i innego stanu rzeczy; sąd w nowej sprawie oceni rozkład pożycia według sytuacji aktualnej. Co więcej, czas, który upłynął od pierwszej próby, często działa na korzyść: jeśli mimo pojednania małżeństwo znów się rozpadło, jest to dodatkowy dowód, że rozkład jest trwały, a nieudana próba naprawy pokazuje, że drogi ratowania związku zostały wyczerpane. Trzeba jedynie pamiętać, że nowy pozew to nowa sprawa: znowu opłata, znowu pełne postępowanie, znowu przesłuchanie stron. Dlatego decyzję o cofnięciu pierwszego pozwu warto podejmować świadomie, a nie pod wpływem chwilowej emocji, bo powrót na drogę rozwodu oznacza rozpoczęcie sprawy od nowa. O tym, jak upływ czasu wpływa na ocenę trwałości rozkładu, piszemy w tekście o trwałości rozkładu.
Kiedy sąd może nie uwzględnić cofnięcia pozwu
Wielu osobom wydaje się, że skoro to one wniosły pozew, to mogą go w każdej chwili swobodnie wycofać i sprawa po prostu zniknie. Nie zawsze jest to takie proste. Cofnięcie pozwu podlega ocenie sądu i w pewnych sytuacjach może zostać uznane za niedopuszczalne. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy cofnięcie byłoby sprzeczne z prawem, z zasadami współżycia społecznego albo zmierzałoby do obejścia prawa. W sprawach, w których w grę wchodzi dobro wspólnych małoletnich dzieci, sąd patrzy na cofnięcie szczególnie uważnie, bo jego rolą jest chronić interes dziecka, a nie tylko realizować wolę rodzica. Ponadto, gdy sprawa jest już zaawansowana, samo cofnięcie pozwu może wymagać zgody drugiej strony, o czym piszemy wyżej. W praktyce w rozwodach zgoda na zakończenie sprawy zwykle się pojawia, gdy oboje małżonkowie faktycznie się pojednali, ale gdy druga strona nadal chce rozwodu, sytuacja bywa bardziej złożona.
Cofam pozew, ale druga strona chce się rozwieść
To jedna z trudniejszych sytuacji. Wnosisz o rozwód, po czym zmieniasz zdanie i chcesz sprawę wycofać, ale małżonek oświadcza, że on rozwodu chce i nie zgadza się na zakończenie postępowania. Po rozpoczęciu rozprawy cofnięcie pozwu bywa skuteczne tylko za zgodą pozwanego właśnie po to, by jedna strona nie mogła w nieskończoność blokować drugiej drogi do rozwodu. Jeżeli pozwany nie wyraża zgody na cofnięcie, sprawa toczy się dalej mimo Twojej zmiany zdania, a sąd bada, czy zachodzą przesłanki rozwodu. Nie oznacza to automatycznie, że rozwód zapadnie: jeśli w toku sprawy okaże się, że rozkład pożycia nie jest już zupełny i trwały, bo strony faktycznie wróciły do siebie, sąd powództwo oddali. Ale jeśli tylko jedno z małżonków wróciło myślami do małżeństwa, a drugie konsekwentnie dąży do rozstania i rozkład jest trwały, sprawa może zakończyć się rozwodem mimo Twojej próby jej wycofania. To pokazuje, że rozwód nie jest w rękach jednej strony i że raz uruchomionej sprawy nie zawsze da się jednostronnie zatrzymać.
Rozwód w Poznaniu: który sąd rozpozna sprawę
Pozew o rozwód kieruje się do sądu okręgowego, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich nadal tam mieszka lub stale przebywa. Dla mieszkańców Poznania i okolic oznacza to zwykle Sąd Okręgowy w Poznaniu. Adwokat lub radca prawny w Poznaniu, który regularnie prowadzi sprawy przed tym sądem, pomoże realnie ocenić scenariusz postępowania w Twojej sytuacji.
Najczęstsze pytania
Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź.
Czy cofnięcie pozwu coś kosztuje?
Nie; przeciwnie, część lub całość opłaty od pozwu podlega zwrotowi. Przy pojednaniu stron w pierwszej instancji zwracana jest cała opłata. Cofnięcie może natomiast rodzić obowiązek zwrotu kosztów pozwanemu, jeżeli tego zażąda.
Żona cofnęła pozew, a ja chcę rozwodu. Co mogę zrobić?
Po rozpoczęciu rozprawy cofnięcie wymaga Twojej zgody; możesz jej odmówić albo wnieść własny pozew.
Pogodziliśmy się, ale nie jesteśmy pewni. Cofać czy zawieszać?
Przy niepewności bezpieczniejsze bywa zawieszenie: daje czas na decyzję bez utraty dotychczasowego biegu sprawy.
Czy odzyskam opłatę 600 zł po cofnięciu pozwu?
Przy cofnięciu przed doręczeniem odpisu pozwanemu zwracana jest cała opłata, później część. Przy pojednaniu małżonków w pierwszej instancji opłatę zwraca się w całości.
Czy po cofnięciu pozwu mogę kiedyś znowu wnieść o rozwód?
Tak. Cofnięcie nie zamyka drogi; nowy pozew jest możliwy, gdy rozkład pożycia będzie zupełny i trwały.
Co dzieje się z alimentami na czas procesu po cofnięciu pozwu?
Zabezpieczenie udzielone na czas sprawy (np. alimenty na dzieci, kontakty) ma charakter tymczasowy i po umorzeniu rozwodu co do zasady upada. Roszczeń o alimenty na dzieci i o kontakty można jednak dochodzić w osobnych sprawach, niezależnych od rozwodu.
Czy po cofnięciu pozwu można ponownie wystąpić o rozwód?
Tak. Umorzenie wcześniejszej sprawy nie zamyka drogi do rozwodu. Można wnieść nowy pozew, a sąd oceni rozkład według aktualnej sytuacji. Ponowny rozpad po próbie pojednania bywa dodatkowym dowodem trwałości rozkładu. To jednak nowa sprawa: nowa opłata i pełne postępowanie.