Przesłuchanie stron – dowód, którego w sprawie rozwodowej nie da się pominąć

Sąd Okręgowy w Poznaniu XVIII Wydział Cywilny wzywa Pana do osobistego stawiennictwa w dniu 15 października 2026 r. o godz. 10:00 w tym Sądzie, w sali nr 000, celem przesłuchania w charakterze strony w sprawie z powództwa Jana Przykładowego przeciwko Annie Przykładowej o rozwód.

Nieusprawiedliwione niestawiennictwo nie wstrzymuje biegu sprawy; usprawiedliwienie nieobecności z powodu choroby wymaga zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego (art. 214(1) k.p.c.).

Sąd Okręgowy w Poznaniu, działając na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, uprzejmie informuje, że:

1. [ugoda, mediacja] Istnieje możliwość rozwiązania sporu w drodze ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem. Sąd może, z urzędu lub na wniosek którejkolwiek ze stron, skierować strony do dobrowolnej mediacji na każdym etapie postępowania. Każda ze stron może sprzeciwić się mediacji w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia o skierowaniu do mediacji. Osobę mediatora mogą wskazać strony; powinna to być osoba mająca odpowiednią wiedzę i umiejętności, w pierwszej kolejności stały mediator (listy mediatorów są dostępne m.in. na stronie internetowej Sądu Okręgowego w Poznaniu). Sąd wyznacza czas trwania mediacji do 3 miesięcy, z możliwością wyjątkowego przedłużenia. Mediator może zapoznać się z aktami sprawy, chyba że strona nie wyrazi na to zgody w terminie tygodnia. Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody sądowej, a po nadaniu klauzuli wykonalności jest tytułem wykonawczym; w sprawach, w których konieczne jest wydanie wyroku (np. o rozwód lub separację), ugoda może stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Mediatorowi przysługuje wynagrodzenie i zwrot wydatków, obciążające strony jako koszty postępowania (chyba że mediator zgodził się prowadzić mediację bez wynagrodzenia). W sprawach o prawa niemajątkowe, jak rozwód lub separacja, wynagrodzenie mediatora za pierwsze posiedzenie wynosi 300 zł, a za każde następne 200 zł, łącznie nie więcej niż 900 zł, powiększone o udokumentowane, niezbędne wydatki (stawki dla skierowań od 17 lutego 2026 r.). Jeżeli powód przed wytoczeniem powództwa wziął udział w mediacji, opłata od pozwu podlega obniżeniu o dwie trzecie, nie więcej niż o 400 zł. Sąd z urzędu zwraca stronie całą opłatę od pisma wszczynającego postępowanie, jeżeli zakończyło się ono ugodą przed rozpoczęciem rozprawy, oraz trzy czwarte opłaty, jeżeli ugodę przed mediatorem zawarto po rozpoczęciu rozprawy.

2. [główne zasady postępowania cywilnego] Strony obowiązane są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody; nie wolno czynić z uprawnień procesowych użytku sprzecznego z ich celem (nadużycie prawa procesowego). Strony obowiązane są przytaczać wszystkie fakty i dowody bez zwłoki, aby postępowanie było sprawne i szybkie, oraz wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, pod rygorem uznania, że okoliczności nie udowodniono. Fakty przyznane przez stronę przeciwną nie wymagają dowodu, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości; gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń przeciwnika, sąd może uznać te fakty za przyznane.

3. [pisma procesowe] Każde pismo procesowe powinno zawierać: oznaczenie sądu, do którego jest skierowane; imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; oznaczenie rodzaju pisma; osnowę wniosku lub oświadczenia; w razie potrzeby wskazanie faktów oraz dowodu na wykazanie każdego z nich; podpis strony albo przedstawiciela lub pełnomocnika; wymienienie załączników. Dalsze pisma powinny zawierać dodatkowo sygnaturę akt. Wartość przedmiotu sporu podaje się, gdy od niej zależy właściwość, opłata lub dopuszczalność środka odwoławczego.

4. [obowiązek składania odpisów pism] Wszystkie pisma procesowe oraz załączniki należy składać wraz z odpisami dla pozostałych stron, tyle dodatkowych egzemplarzy, ile jest podmiotów uczestniczących w procesie.

5. [wysyłanie pisma pocztą] Oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego albo w placówce operatora świadczącego powszechne usługi pocztowe w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.

6. [pełnomocnicy] Zastępstwo procesowe nie jest obowiązkowe. Strona może ustanowić pełnomocnika, którym może być m.in. adwokat lub radca prawny, a także rodzic, małżonek (nie w sprawie o rozwód lub separację), rodzeństwo, pełnoletnie dziecko lub wnuk. Pełnomocnik przy pierwszej czynności składa pisemne pełnomocnictwo z dowodem opłaty skarbowej oraz odpisem dla strony przeciwnej.

7. [zmiana adresu; strona niezamieszkała w Polsce] Strona ma obowiązek zawiadomić sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania. W razie zaniedbania pismo pozostawia się w aktach ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. Strona niemająca miejsca zamieszkania lub pobytu w Polsce ani w innym państwie Unii Europejskiej, która nie ustanowiła pełnomocnika zamieszkałego w Polsce, ma obowiązek wskazać pełnomocnika do doręczeń w Polsce; w razie jego niewskazania pisma pozostawia się w aktach ze skutkiem doręczenia.

8. [odpowiedź na pozew] Jeżeli pozwany nie uznaje żądania pozwu w całości lub części, ma obowiązek złożyć odpowiedź na pozew w formie pisma procesowego, wraz z odpisem dla strony przeciwnej, w terminie wyznaczonym przez przewodniczącego. Odpowiedź złożona po terminie podlega zwrotowi.

9. [wyrok zaoczny] Sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew, a także gdy skierowano sprawę na rozprawę, na którą pozwany się nie stawił albo nie brał w niej udziału. Przyjmuje się wówczas za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach, chyba że budzą uzasadnione wątpliwości albo zmierzają do obejścia prawa. Wyrokowi zaocznemu uwzględniającemu powództwo, jeżeli nadaje się do wykonania w drodze egzekucji, nadaje się z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności.

10. [pisma przygotowawcze] Przewodniczący może zarządzić wymianę pism przygotowawczych, oznaczając porządek i terminy ich składania oraz okoliczności do wyjaśnienia. W piśmie przygotowawczym strona zwięźle podaje stan sprawy, wskazuje, które fakty przyznaje, a którym zaprzecza, i wypowiada się co do twierdzeń i dowodów przeciwnika. Twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem wyznaczonego rygoru podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było wcześniej możliwe. Pismo złożone z uchybieniem terminu albo bez zarządzenia podlega zwrotowi.

11. [zastrzeżenia do protokołu] Strona powinna zwrócić uwagę sądu na uchybienie przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu; zastrzeżenie można zgłosić najpóźniej na kolejnym posiedzeniu.

12. [zwolnienie od kosztów; pełnomocnik z urzędu] Strona, która nie ma wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych lub o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata lub radcy prawnego), dołączając oświadczenie na urzędowym formularzu. Ponowny wniosek oparty na tych samych okolicznościach pozostawia się w aktach bez dalszych czynności. Wzory formularzy są dostępne w budynkach sądów oraz na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.

13. [stawiennictwo świadka na wniosek strony] Strona, która wnosiła o wezwanie świadka, biegłego lub innej osoby, powinna dołożyć starań, by osoba ta stawiła się w wyznaczonym czasie i miejscu, w szczególności zawiadomić ją o obowiązku, czasie i miejscu stawiennictwa.

14. [usprawiedliwiona nieobecność strony] Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby stron, ich przedstawicieli, pełnomocników, świadków i innych uczestników wymaga zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego.

15. [telefon, e-mail; Portal Informacyjny] Strona może wskazać w piśmie lub na posiedzeniu numer telefonu albo adres e-mail w celu umożliwienia sądowi kontaktu w nagłych przypadkach. Bieżące informacje o sprawie oraz wgląd do dokumentów zamieszczonych w systemie informatycznym można uzyskać po założeniu konta w Portalu Informacyjnym Sądu Okręgowego w Poznaniu.