Rozwód w polskim prawie nie opiera się na „liście powodów”, lecz na jednej przesłance: zupełnym i trwałym rozkładzie pożycia małżeńskiego. Dopiero na tym fundamencie pojawia się druga, osobna i nieobowiązkowa kwestia – wina. Dlatego artykuły w tym dziale dzielą się na dwie grupy: te wyjaśniające, jak sąd ustala sam rozkład (trzy więzi, trwałość, niezgodność charakterów), oraz te o konkretnych zachowaniach, które mogą obciążyć winą (zdrada, alkohol, porzucenie).
Jeśli dopiero orientujesz się w temacie, zacznij od tekstu o trzech więziach i o wyborze między rozwodem z winą a bez orzekania o winie – to dwie decyzje, które wyznaczają charakter całej sprawy. Jeśli szukasz odpowiedzi na konkretne pytanie („czy nowy partner to już zdrada?”, „czy chorobę można uznać za winę?”), przejdź od razu do właściwego artykułu poniżej.
Ten dział jest częścią poradnika i ma charakter informacyjny. Prowadzenie konkretnej sprawy rozwodowej, w tym ocenę, czy w Twojej sytuacji warto żądać orzeczenia winy, opisujemy od strony usługowej na stronie Rozwód i alimenty w Poznaniu.
Dla mieszkańców Poznania i okolic sprawy te rozpoznaje zwykle Sąd Okręgowy w Poznaniu (ul. Hejmowskiego 2). Przebieg postępowania przed sądem w Poznaniu oraz to, kiedy warto, aby sprawę prowadził adwokat lub radca prawny w Poznaniu, opisujemy w osobnym artykule.
Kiedy sąd może orzec rozwód
Podstawową przesłanką rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Pomocniczo ocenia się, czy ustały wszystkie trzy więzi: uczuciowa, fizyczna i gospodarcza; jak sąd bada ten rozkład, opisujemy w artykule o trzech więziach małżeńskich, a o tym, ile musi trwać rozkład, przeczytasz osobno. Nawet przy zupełnym i trwałym rozkładzie sąd nie orzeknie rozwodu, jeżeli ucierpiałoby na nim dobro wspólnych małoletnich dzieci albo gdyby rozwód był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Dodatkowe ograniczenie dotyczy żądania małżonka wyłącznie winnego, od którego art. 56 § 3 KRO przewiduje wyjątki; sięga po nie m.in. małżonek niewinny, który nie godzi się na rozwód.
Wina za rozkład pożycia
W wyroku sąd co do zasady orzeka, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu; na zgodny wniosek obojga może od tego odstąpić. Rozstrzygnięcie o winie ma realne skutki, przede wszystkim dla alimentów między byłymi małżonkami, dlatego warto z góry wiedzieć, czy wybrać rozwód z winą, czy bez. O tym, jak orzecznictwo ocenia najczęstsze przyczyny, piszemy przy okazji zdrady, alkoholu, porzucenia, nowego związku oraz choroby psychicznej. Bywa też, że winę ponoszą obie strony, co pokazujemy na przykładzie sprawy z winą obu stron.
Co samo w sobie nie przesądza o rozwodzie ani winie
Nie każda trudność w małżeństwie oznacza podstawę do rozwodu z czyjejś winy. Sama niezgodność charakterów bywa oceniana różnie, a zachowanie po rozkładzie nie zawsze obciąża tego, kto je przejawił. Osobnym zagadnieniem jest kto nie może żądać rozwodu z powołaniem na wyłączną winę, a także różnica między kościelnym rozwodem a rozwiązaniem małżeństwa cywilnego.